Grypa jest zespołem objawów związanych z ostrym zakażeniem układu oddechowego, wywołanym przez wirusa grypy.
Grypa sezonowa
Grypa sezonowa to zachorowania występujące corocznie w okresie epidemicznym, spowodowane przez typowe wirusy grypy występujące u ludzi. Na półkuli północnej sezon grypowy zwykle trwa 3 miesiące i przypada na okres od października do kwietnia, natomiast na półkuli południowej – od maja do września.
Okres wylęgania i zakaźności:
okres wylęgania wynosi 1–4 dni (śr. 2 dni). Okres zakaźności u dorosłych to 1 dzień przed wystąpieniem i 5 dni po wystąpieniu objawów (czasem nawet do 10 dni), a u małych dzieci kilka dni przed i ≥10 dni po wystąpieniu objawów. Chorzy z ciężkim upośledzeniem odporności mogą wydalać wirusa przez kilka tygodni lub miesięcy. Przechorowanie grypy nie daje trwałej odporności.
Czynniki zwiększające ryzyko zakażenia grypą
Czynniki ryzyka:
– dłuższe przebywanie w bliskiej odległości (do 1,5–2 m) od chorego na grypę bez zabezpieczenia (maseczka na twarz) lub kontakt twarzą w twarz
– kontakt bezpośredni z chorym lub zakażonym, albo ze skażonymi przedmiotami
– niedostateczna higiena rąk
– dotykanie skażonymi rękoma okolicy ust, nosa, oczu
– przebywanie w dużych skupiskach ludzi w sezonie zachorowań na grypę
Objawy:
Nagłe wystąpienie objawów:
- ogólnych, które początkowo dominują:
– gorączka
– dreszcze
– ból mięśni
– ból głowy (najczęściej okolicy czołowej i zagałkowy)
– uczucie rozbicia, zimna
– osłabienie
– złe ogólne samopoczucie
2. ze strony układu oddechowego, które pojawiają się zwykle po około 3 dniach choroby, gdy nasilenie objawów ogólnych jest mniejsze :
– ból gardła
– nieżyt nosa (zwykle o niedużym nasileniu)
– suchy kaszel, który może być męczący
– rzadziej powyższym objawom towarzyszą (zwłaszcza u dzieci) nudności, wymioty i/lub łagodna biegunka.
Jak odróżnić grypę od przeziębienia?
Przebieg grypy i przeziębienia może być podobny, jest jednak kilka zauważalnych różnic. Przede wszystkim grypa jest cięższą chorobą i ma gwałtowniejszy przebieg. Objawy grypy częściej zaczynają się nagle, podczas gdy przeziębienie zwykle rozpoczyna się od złego samopoczucia, które może trwać 1–2 dni i następnie objawy stopniowo narastają. Grypie częściej towarzyszą wysoka gorączka, dreszcze, bóle mięśni, głowy, natomiast dla przeziębienia charakterystyczny jest katar, który u chorych na grypę zwykle ma mniejsze nasilenie. Z grypą wiąże się także ryzyko wystąpienia powikłań (np. zapalenia płuc), a przeziębienie przemija zwykle bez pozostawienia śladu.
Grypa a COVID?
Grypa i COVID-19 mogą mieć bardzo podobny przebieg. Spektrum objawów powodowanych przez COVID-19 jest bardzo szeroki i na podstawie samych objawów często trudno odróżnić go od grypy. Stąd też przydatność i popularność testów Combo, które pozwalają na zidentyfikowanie czy to COVID-19, grypa, czy RSV. Objawem, który może wystąpić podczas COVID-19, a podczas grypy raczej rzadko, jest utrata węchu i smaku. Covid-19 może też mieć dłuższy przebieg i powodować long-COVID, czyli objawy utrzymujące się po zachorowaniu.
Jak odróżnić grypę od RSV?
Grypa i RSV mogą powodować podobne objawy, ale w przypadku RSV, zwłaszcza u dzieci, mogą się pojawić poważne objawy ze strony układu oddechowego, takie jak trudności z oddychaniem i duszność. U dorosłych RSV przypomina bardziej przeziębienie niż grypę.
Grypa – jak jej zapobiegać?
Szczepienia przeciw grypie
Szczepienie ochronne – podstawowa metoda profilaktyki. Szczepienie przeciwko grypie nie daje 100% gwarancji ochrony przed chorobą (skuteczność zależy od sezonu i stanu zdrowia chorego), dlatego nie zwalnia z przestrzegania przedstawionych poniżej ogólnych zasad higieny.
Czy mycie i dezynfekcja rąk chroni przed grypą?
Higiena rąk – w sezonie grypowym, a zwłaszcza w przypadku bliskiego kontaktu z chorym na grypę (np. w domu, pracy, szpitalu, przychodni). Niezbędne jest częste (10 razy na dobę) mycie rąk wodą z mydłem (najlepiej środkiem na bazie alkoholu): po każdym kontakcie z chorym, skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem lub dotykaniem ust i nosa, po powrocie do domu, po toalecie nosa lub zasłanianiu ust podczas kichania i kaszlu. Ręce należy myć wodą z mydłem przez 20 s, a następnie osuszyć ręcznikiem jednorazowym. Środek na bazie alkoholu powinno się wcierać w dłonie, aż wyschnie. Przestrzeganie zasad higieny rąk także przez osobę chorą zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa na inne osoby z otoczenia (np. w wyniku skażenia zanieczyszczonymi rękami klamek i innych przedmiotów).
Maseczka – czy może zapobiegać grypie?
Noszenie maseczki na twarz (np. chirurgicznej, dentystycznej) w sytuacji bliskiego kontaktu z chorym (do 1,5–2 m) – stałe noszenie maseczki w przypadku bliskiego kontaktu z chorym na grypę w pomieszczeniu (np. w domu, szpitalu lub przychodni) zmniejsza ryzyko zachorowania. Maseczkę powinien nosić także chory na grypę, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia innych. Jeśli zachoruje ktoś z domowników, noszenie maseczki w domu i ścisła higiena rąk przestrzegane przez wszystkich w domu przez 7 dni mogą zmniejszyć ryzyko zakażenia i zachorowania innych współmieszkańców nawet o ponad 50%, jeśli zostaną zastosowane jak najszybciej po wystąpieniu choroby (najpóźniej w ciągu 36 h). Maseczki należy często (po każdym kontakcie z chorym) zmieniać na nowe, a zużyte wyrzucać do kosza. Noszenie maseczki profilaktycznie na ulicy przez zdrowe osoby nie jest natomiast zalecane.
Zapobieganie grypie – inne zasady
Inne zasady higieny na czas sezonu epidemicznego grypy – należy: zasłaniać chusteczką jednorazową usta podczas kaszlu i kichania, a następnie wyrzucić ją do kosza i dokładnie umyć ręce (w razie braku chusteczki zaleca się zasłanianie ust przedramieniem, a nie dłonią); po oczyszczeniu nosa wyrzucić chusteczkę do kosza i dokładnie umyć ręce; unikać kontaktu twarzą w twarz z innymi osobami; unikać tłumu i masowych zgromadzeń; unikać dotykania niemytymi rękami ust, nosa i oczu; często dokładnie wietrzyć pomieszczenia.
W przypadku wystąpienia objawów należy skontaktować się z lekarzem.
